BİLGİ KURAMI KONU ÖZETİ-DERS NOTU


Reklam

 BİLGİ KURAMI
Bilgi kuramı (teorisi), epistemoloji ya da bilgi felsefesi şeklinde adlandırılır. Genel
olarak şöyle tanımlanabilir; bilginin kaynağını, ilkelerini, yöntemini ve çeşitli bilgi dallarını
araştıran bir felsefe dalıdır. John Locke'a göre bilgi kuramı, “bilginin kökenini,
doğruluğunu ve sınırlarını, buna göre de inanç, kanı ve yargılarımızın temellerini
araştırır.”
Epistemoloji ya da bilgi kuramı, insan bilgisini ele alan felsefe dalı olarak da
tanımlanabilir. Epistemolojinin ana problemleri hakkında geniş açıklamaya geçmeden
önce, bilgi kuramının temel kavramları hakkında bilgi vermek yararlı olacaktır.
a. Bilgi Kuramının Temel Kavramları
Bilgi kuramının temel kavramları; bilgi, süje (özne, insan), obje (nesne), doğruluk
(hakikat), gerçeklik (realite) ve temellendirmedir. Bilgi; Daha öncede tanımlandığı gibi bilgi; Bilen varlık yani özne ile bilinmek
istenen varlık yani nesne arasındaki ilişkinin sonucunda ortaya çıkan üründür.
* Süje; bilgiyi ortaya koymak için nesneye yönelen insandır.
* Obje; bilgisini edinmek için yöneldiğimiz her şeydir. Bir şeyin bilgi nesnesi
olabilmesi için öznenin ona yönelmiş olması gerekir. Bilgi nesnesi, bazen zamanda
ve mekanda gerçek olarak var olan olur bazen de hak, adalet, demokrasi, dikdörtgen
gibi düşünsel olarak var olabilmektedir.
* Gerçeklik; Belirli bir zamanda ve mekanda var olan her şeydir. İnsan bilincinden
bağımsız olarak var olan varlıklardır. Günlük yaşamdaki anlamıylabilgi
kuramındaki anlamı farklıdır. Günlük yaşamda gerçek kavramı doğruluk
kavramıyla karıştırılmakta bu iki kavram birbirlerinin yerine kullanılmaktadır.
Örneğin karşımızdaki birinin bir iddiasını doğru bulmadığımızı belirtmek
istediğimizde “Senin bu sözün gerçek değil.” dediğimiz olur. Aslında söylemek
istediğimiz şudur; “Senin bu sözün yanlış.” ya da “Senin bu sözün doğru değil.”
* D o ğ r u l u k ( h a k i k a t ) ; a l g ı l a r, kavramlar, bilimsel kuramlarla nesnel gerçek
arasındaki uygunluktur. Doğruluk bilgiye ilişkin bir özelliktir. Ortaya konan ürün
yani bilgi doğru olabilir. Doğruluk, zihnin ürettiği önermenin gerçeklikteki objeye,
duruma tam olarak uymasıdır. Örneğin, “Kar beyazdır.” önermesi gerçekte var
olan bir şeyi olduğu gibi yansıttığı, kara gerçekten de sahip olduğu bir özelliği
yüklediği için doğrudur. Yani kar gerçekte de beyaz olduğu için bu önerme doğrudur.
* Temellendirme; belli bir bilgiyi ortaya koyan önermelerin gerekçelendirilmesi ve
doğrulanmasıdır. Kısa yoldan sonuca varmak felsefenin olduğu gibi onun bir dalı
olan bilgi felsefesinin de özelliği değildir. Felsefe de bilgi kuramı da ele aldığı
kavramı yada soruyu, derinlemesine araştırır ve aydınlatmaya çalışır. Buradaki
temel amaç temellendirmektir.
b. Bilgi Kuramının Temel Soruları
Bilgi kuramının temel soruları iki grupta toplanabilir:
1) Bilginin değerine ilişkin sorular; “Doğru bilgiye ulaşmak mümkün müdür?”,
“Bilgimiz kesin midir?”, “Eğer bilgimiz doğru bilgi ise bunun ölçütü nedir?” gibi sorulardır.
2) Bilginin kaynağına ilişkin sorular; “Bilginin kaynağı nedir?”, “Bilgilerimizin
kaynağı deney mi, akıl mı yoksa sezgi midir?” gibi sorulardır.
Bilgi kuramının temel soruları arasında “Doğru bilginin ölçütü nedir?” sorusu
önemli bir yere sahiptir. Bu soruya birbirinden farklı yanıtlar verilmiştir. Verilen bu
yanıtlardan bazıları şöyle sıralanabilir:

* “Akla dayanan bilgi doğru bilgidir.” (rasyonalizm = akılcılık)
* “Deneye dayanan bilgi doğru bilgidir.” (emprizm = deneycilik)
 
“Yarar sağlayan bilgi doğru bilgidir.” (pragmatizm = faydacılık)
* “Olguya dayanan bilgi doğru bilgidir.” (pozitivizm = olguculuk)
* “Sezgiye dayanan bilgi doğru bilgidir.” (entüisyonizm = sezgicilik)
* “Fenomeni dile getiren bilgi doğru bilgidir.” (fenomenoloji = görüngü bilim)
Görüldüğü gibi yukarıda sıralanan önermelerin her biri bilginin kaynağı konusunda
farklı yaklaşımları dile getirmektedir.
 



Reklam


Ekleyen: korhan | Okunma Sayısı: 7628


Bu Kategoride En Çok Okunanlar
  • SİYASET-SOSYOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • BİLGİ KURAMI KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-TANIM NEDİR DERS NOTU
  • BİREY VE DEVLET İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ- AKIL İLKELERİ (MANTIK İLKELERİ) DERS NOTU
  • DİN FELSEFESİNİN KONUSU KONU ÖZETİ
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-ÖNERME DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-KIYAS (TASIM) DERS NOTU
  • TOPLUMSAL SAPMA KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • TOPLUMSAL GRUPLAR KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • BİLİME FARKLI YAKLAŞIMLAR KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • YGS-LYS SEMBOLİK MANTIK KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  • BİLİNCİN DEĞİŞİK BİÇİMLERİ KONU ÖZETLERİ-DERS NOTU
  • ESTETİĞİN TEMEL KAVRAMLARI KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • YGS-LYS PSİKOLOJİ ÖĞRENME KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  • VARLIK FELSEFESİNİN KONUSU KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • DİN-SOSYOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • KARMAŞA - DÜZEN - ÜTOPYA KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • AHLAK YASASININ EVRENSEL DİNLERE GÖRE TEMELLENDİRİLMESİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • METAFİZİK - ONTOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-KLÂSİK MANTIK DERS NOTU
  • EVRENSEL AHLAK YASASININ VARLIĞNI KABUL EDENLER KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ- MANTIĞIN TARiHÇESi DERS NOTU
  • YGS-LYS ESTETİK VE SANAT FELSEFESİ KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  • YGS-LYS PSİKOLOJİ GENÇLİK DÖNEMİ VE KİMLİK OLUŞUMU KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  •