EVRENSEL AHLAK YASASINI OBJEKTİF ÖZELLİKLERİN BELİRLEDİĞİNİ İLERİ SÜRENLER KONU ÖZETİ-DERS NOTU


Reklam

EVRENSEL AHLAK YASASINI OBJEKTİF ÖZELLİKLERİN BELİRLEDİĞİNİ İLERİ SÜRENLER
Bu filozoflara göre evrensel ahlak yasasının kaynağ, insan ve toplumsal yaşam
değildir. Bu yasanın kaynağ insanın dışındadır ve varlığnı insana zorla kabul ettirir.
Kısaca, bu yasanın insandan bağmsız ve objektif bir temeli vardır. Bu görüşü savunan
filozoflardan bazıları; Sokrates (MÖ 469-399), Platon (MÖ 427-347), Farabi (870-
950), Baruch Spinoza (1632-1677) ve İmmanual Kant (1724-1804)'tır.
Sokrates
Sokrates'e göre bedenimizde herhangi bir değişiklik yapabilmemiz elimizde
değildir. Fakat karakterimizi değiştirmek, geliştirmek ve daha iyi bir insan olmak elim-
izdedir. Ona göre ahlaki eylemin amacı mutluktur. Ahlaki eylemin kaynağ ise bilgidir.
Bilgi bizi doğru eyleme, bilgisizlik ise yanlış eyleme yöneltir. Bilginin yolunu izleyen
erdemli ve mutlu olur. Sokrates'e göre, Ahlaki eylemin kaynağ bilgi olduğundan, ahla-
ki kararlar bireyin duygularına ve isteklerine göre verilmez. Bunu için herkes için aynı
olan, objektif değerler vardır. İnsan eylemlerini bu değerlere uydurmalı, nasıl
davranacağna bu değerler ışığnda, akıl yoluyla karar vermelidir. Platon
Platon, ahlak görüşünü de varlık ve bilgi felsefesinde ortaya koyduğu düşünceler-
le açıklar. İlgili bölümde belirttiğimiz gibi ona göre iki evren vardır. Bunlardan biri nes-
neler dünyası diğeri de idealar dünyası. Nesneler dünyası, içinde bulunduğumuz
dünyadır. Bu dünyada her şey değişir, geçici ve görelidir. İdealar dünyası ise ezeli ve
ebedidir. Hiç değişmeyen, mutlak olan varlıklardır. İdealar, görünmez ancak kavran-
abilir. İdealar dünyasında bir çok idea yer alır, bu ideaların en yücesi "iyi ideası"dır. İyi
ideası "iyilik" dediğimiz şeyin özünü oluşturur. Bir eylemin iyi ya da kötü olduğuna, iyi
ideasına uygun olup olmadığna bakılarak karar verebiliriz. Buna göre bir eylem, iyi
ideasına uygunsa iyi, uygun değilse kötüdür. Platon'a göre, "Her insan idealar
dünyasına yönelmeli ve eylemlerini iyi ideasına uydurmalıdır". Farabi
İnsan iyi eylemleri, yaşamı boyunca ve o davranışları içselleştirip alışkanlık haline
dönüştürerek yapmalıdır. Farabi, ahlak öğretisini bilgi, zihin gücü ve alışkanlığa
dayandırır. Ahlak yasasının temelinde akla dayanan rasyonel bilgi vardır. Farabi'ye göreen yüksek iyi mutluluktur. İnsana en yüksek mutluluğu veren bilgi de Tanrı bilgisidir.
Çünkü ona göre, evrende tek gerçeklik Tarıdır ve evrenin temel yasaları Tanrının
özünün yasalarıdır. Bu yasalara uygun davranmak iyi, davranmamak ise kötüdür. Ona
göre bu bilgiye, zorunlu varlık olan Tanrı'dan taşarak ortaya çıkan, mümkün varlıkların
en yetkini olan etkin akıl yoluyla ulaşılır. Farabi'ye göre ahlak, insanın izlemesi gereken ana kuralları ortaya koyabilir. Bunu
gerçekleştirecek olan yetimiz akıldır. Aklımız bir eylemin iyi ya da kötü olduğuna karar
verebilir. Ona göre iyi eylemler, akla dayanan seçimle yapılır ve bu da insanı mutluluğa
götürür.
Spinoza
Hollandalı olan Spinoza panteist bir filozoftur. Panteizm, evren ile tanrıyı bir ve
aynı gören bir öğretidir. Ona göre, Tanrı evrenin yaratıcısı değil, töz ya da cevheridir.Spinozanın ahlak sistemi Tanrı temellidir. Ona göre Tanrı kesin olarak özgürdür.
Onu hiçbir şey etkilemez. Oysa insan tutkular ve başka bir çok şeyin etkisi altındadır.
Olumlu tutkular insanı başarıya, olumsuz tutkular ise başarısızlığa ve köleliğe götürür.
Ahlaka düşen olumsuz ve yıkıcı tutkuları yenmektir. Bireyi olumsuz ve yıkıcı duygu-
lardan kurtaran da bilgidir. Bilgi ile donanmış birey, kölelikten kurtulur, güçlü, özgür ve
erdemli olur. Spinoza'da evrensel ahlak yasasını belirleyen en önemli öge, insanın, ken-
disinin de bir parçası olduğu doğa düzenini anlayarak ve bu bilgiye dayanarak ahlaki
bir biçimde davranmasıdır.
Kant
Bilgi ve varlık konularındaki görüşleriyle tanınan Alman filozof Kant, ahlaki
eylemin ne olduğu ve nasıl olması gerektiği sorunu üzerinde çalışmıştır.Kant'a göre, ahlaki eylemin amacı ne mutluluk ne erdem ne de doğaya uygun
yaşamadır. Bu kavramlara dayanan ahlak yasası, kişiden kişiye değişecek ve herkes için
aynı olmayacaktır. İşte kant, ahlak yasasını bu durumdan kurtarmaya, herkes için aynı
olan bir şeyle temellendirmeye çalışmıştır. Ona göre bir eylem, çıkar ya da beklentiden
değil, bir ödev duygusu ile yapılmış ise ahlaki bir eylem olabilir. Burada ödev dediği,
her çeşit duygunun özellikle de çıkar duygusunun dışında, ahlak yasasına sadece yasaya
saygı ya da uyma duygusuyla hareket etmektir. Örneğin, muhtaç olan birine, içimizde-
ki acıma hissinden ya da dini veya ahlaki bir çıkar duygusuyla yardım edersek ahlaki
olmayabilir. Çünkü Kant bir koşula özellikle de çıkar ve beklenti koşuluna bağlanan
buyruğu ahlaki saymaz. Ona göre, bir eylemin ahlaki değeri, sonucuyla değil eyleme
karar verdiren ilkeyle ölçülür. Bu ahlak anlayışına görev ahlakı adı verilir. Kısaca
Kant'a göre iyi niyete ve dayanan ve ödev duygusundan kaynaklanan her eylem sonu-
cu ne olursa olsun ahlakidir.
Kant şu görüşüyle ahlak yasasını evrenselleştirmeyi amaçlamıştır: "Öyle davran ki
eylemine ölçü olarak aldığn ilke, tüm insanlar için geçerli, genel bir yasa haline gelsin"
Kant burada, bir eylemin ahlaki olabilmesi için o eylemin gerisinde yatan ilkenin herkesiçin geçerli olan evrensel bir ilke olası gerektiğini savunur. Burada insan, kendisi dahil
hiç kimseyi istisna görmemeli, herkese tarafsız gözle bakabilmelidir.



Reklam


Ekleyen: korhan | Okunma Sayısı: 620


Bu Kategoride En Çok Okunanlar
  • BİLGİ KURAMI KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • SİYASET-SOSYOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-TANIM NEDİR DERS NOTU
  • BİREY VE DEVLET İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ- AKIL İLKELERİ (MANTIK İLKELERİ) DERS NOTU
  • DİN FELSEFESİNİN KONUSU KONU ÖZETİ
  • BİLİME FARKLI YAKLAŞIMLAR KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • TOPLUMSAL SAPMA KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-ÖNERME DERS NOTU
  • TOPLUMSAL GRUPLAR KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-KIYAS (TASIM) DERS NOTU
  • ESTETİĞİN TEMEL KAVRAMLARI KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • DİN-SOSYOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • YGS-LYS SEMBOLİK MANTIK KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  • YGS-LYS PSİKOLOJİ ÖĞRENME KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  • BİLİNCİN DEĞİŞİK BİÇİMLERİ KONU ÖZETLERİ-DERS NOTU
  • AHLAK YASASININ EVRENSEL DİNLERE GÖRE TEMELLENDİRİLMESİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • KARMAŞA - DÜZEN - ÜTOPYA KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • VARLIK FELSEFESİNİN KONUSU KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • METAFİZİK - ONTOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • EVRENSEL AHLAK YASASININ VARLIĞNI KABUL EDENLER KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ-KLÂSİK MANTIK DERS NOTU
  • EKONOMİ-SOSYOLOJİ İLİŞKİSİ KONU ÖZETİ-DERS NOTU
  • MANTIK KONU ÖZETLERİ- MANTIĞIN TARiHÇESi DERS NOTU
  • YGS-LYS SOSYOLOJİ TOPLUMSAL KURUMLAR KONU ÖZETİ-DERS NOTLARI
  •